Tepken (A)Ürün (P): 2,4 s sonra kaptan alınır, yerine yeni tepken gelirBeyaz nokta: tepkimeye girebilen yüzParlayan halka: etkin çarpışma
Toplam çarpışma / s
Etkin çarpışma / s
Etkinlik oranı (toplam)
Tepken (A)
Oluşan toplam ürün
Geçen süre
Giriş parametreleri
Sıcaklık (T)
Tepken derişimi [A]
Maxwell-Boltzmann kinetik enerji dağılımı taralı alan: Ea’yı aşan tanecikler
Ea (eşik enerjisi)
Ea’yı aşan tanecik (kuramsal)
Canlı: Ea’yı aşan / tepken
Oluşan ürün – zaman eğim = hız · denemeleri karşılaştır
Keşif rehberi ayarları değiştirerek yanıtla
1 · Sıcaklık
Sıcaklığı Düşük, Orta, Yüksek yap. Taneciklerin hızı ve çarpışmalarda aşılan Ea çizgisi nasıl değişiyor? Taralı alan neden büyüyor?
İpucu: Toplam çarpışma sayısı ile etkin çarpışma sayısını ayrı ayrı izle.
2 · Derişim
Tanecik sayısını artırınca toplam çarpışma sayısına ne oluyor? Etkinlik oranı (yüzde) değişiyor mu? Maxwell-Boltzmann eğrisi değişiyor mu?
İpucu: Eğrinin şekline ve “Ea’yı aşan oran”a bak.
3 · Katalizör
Katalizörü açınca Ea çizgisi nereye gidiyor? Taralı alan ve etkin çarpışma sayısı nasıl değişiyor? Tanecik hızları değişti mi?
İpucu: Sıcaklığı sabit tutup yalnızca katalizörü aç/kapat.
4 · Etkin çarpışma koşulları
Her çarpışma neden ürün vermiyor? Etkin çarpışma için hangi iki koşul birlikte sağlanmalı?
İpucu: Beyaz noktaların konumuna ve çarpışma anındaki hıza dikkat et.
Genelleme:
- Etkin çarpışma için taneciklerin yeterli enerjiyle (E ≥ Ea) ve uygun doğrultuda çarpışması gerekir.
- Sıcaklık artınca ortalama kinetik enerji artar, dağılım sağa kayar; Ea’yı aşan tanecik oranı ve etkin çarpışma sayısı büyür.
- Derişim artınca birim hacimdeki tanecik sayısı, dolayısıyla çarpışma sayısı artar; dağılım ve Ea değişmez.
- Katalizör Ea’yı düşürür; aynı sıcaklıkta daha fazla tanecik eşiği aşar. Taneciklerin hızı değişmez.