Keşif matrisi test ettikçe dolar
Gözlem tablosu
Keşif rehberi deneyerek yanıtla
1 · Kontrol tüpü
Saf su tüpüne her ayracı damlattığında ne gözlüyorsun? Bu tüp deneyde ne işe yarıyor?
İpucu: Ayraçların kendi renklerini not et.
2 · Isıtmanın rolü
Üzüm suyuna Benedict ayracını ısıtmadan ve ısıtarak dene. Fark nedir? Isıtılmamış tüpteki mavi renk “glikoz yok” anlamına gelir mi?
İpucu: Isıtıcıyı aç, tüpü banyoya al ve sabırla bekle.
3 · Yağ ve su
Bitkisel yağ ile diğer ayraçlar neden karışmadı? Sudan III’ün kırmızı rengi nerede toplandı?
İpucu: Tüpteki katmanlara ve yoğunluğa bak.
4 · Matristen genelleme
Keşif matrisine bakarak her ayracın yalnızca hangi besinde pozitif sonuç verdiğini yaz. Peki ayraç seçerken neye göre karar vermelisin?
Genelleme:
- Lügol (iyot) nişastayla mavi-mor/siyah renk verir; diğer besinlerde kendi sarı-kahverengi rengini korur.
- Benedict yalnızca ısıtıldığında indirgen şekerle (glikoz) yeşilden kiremit kırmızısına döner; ısıtmasız tüp “yok” anlamına gelmez.
- Biüret, peptit bağı içeren proteinlerle mor/eflatun renk verir.
- Sudan III suda çözünmez, yağda çözünür: lipit varlığında yağ damlacıklarını kırmızıya boyar.
- Kontrol tüpü (saf su) renk değişiminin ayraçtan değil besinden kaynaklandığını gösterir.